Kaz Gölü Kuş Cenneti (yaban Hayati Geliştirme Sahası)

Kaz Gölü Yaban Hayatı Geliştirme Sahası'nın toplam koruma alanı 1170 hektar olup göl alanı 73 hektar kuru, 201 hektar sulu olmak üzere toplam 274 hektardır. Rakımı ise yaklaşık 535 metredir. Tokat il merkezine uzaklığı 39 kilometre, Turhal İlçesi'ne 19 kilometre, Pazar İlçesi'ne 11 kilometre, Zile ilçesine 23 kilometredir. Kaz Gölü Yaban Hayatı Koruma Sahası, yeniden değerlendirilerek 4915 sayılı kara avcılığı kanununun 4. maddesi uyarınca Bakanlar Kurulunun 13.09.2006 tarih ve 2006/10966 sayılı kararı ile Yaban Hayatı Geliştirme Sahası olarak kararlaştırılmış, 05.10.2006 tarih ve 26310 sayılı Resmi Gazetede ilan edilmiştir.

Kaz Gölü, göçmen kuşların göç yolları üzerinde bulunmasından dolayı kuş türlerine konaklama imkanı sağlamaktadır. Kuluçka dönemlerini Kaz Gölü'nde geçiren göçmen kuşların geçişleri mart ayı içinde başlar mayıs ayı başlarına kadar devam eder. Erken gelmiş kuşlar nisan sonu mayıs ayının ortalarında doğru ilk yavrularını çıkarırlar. Haziran ayının sonlarına doğru yavrular palazlanıp uçmaya hazır hale gelir. Temmuz ayı başlarında da ilk göçler başlar ve devam eder. Kışı gölde geçiren göçmen kuşlar eylül-ekim aylarında gelirler ilkbahar ile birlikte havaların ısınmaya başlamasıyla kuzeye göç ederler.

Kaz Gölü Yaban Hayatı Geliştirme Sahası sucul eko sisteme sahip olmakla beraber yerli ve göçmen kuşların yuvalanma, kuluçkalanma alanıdır. Sucul eko sistem alanı içerisinde mevcut popülasyonda yaşamını sürdüren 108 çeşit kuş türü olmasına rağmen yıl içerisinde aylar itibariyle tür sayısında değişmeler söz konusudur. Bu kuşlardan bazıları, Saksağan, Kara Leylek, Ak Leylek, Angıt, Alaca Balıkçıl, Gri Balıkçıl, Ak Kuyruksallayan Büyük Beyaz Balıkçıl, Sutavuğu, Sakarmeke, Elmabaş, Kamışçın, Batağan, Sazbülbülü, Karatavuk, Ördek türleri, Kaz türleri, Çulluk, Serçe, Sığırcık, Kızılgerdan, Sögütçerçi, Karakızılkuyruk, Kızkuşu, Çıkrıkçın, Çıvgın, Çayır incirkuşu gibi türlerdir. 2009 yılında yapılan envanter sonucu 73 adet kuş türünün olduğu tespit edilmiştir.

Turhal ve Pazar ilçe sınırları dahilinde bulunan Kaz Gölü sulak alanlar statüsüyle anılmakta olup, Yaban Hayatı Geliştirme Sahası olmasıyla büyük önem taşımaktadır. Göl çevresinde herhangi bir sanayi kuruluşu mevcut olmadığından göl ve çevresinde sanayiden kaynaklanan kirlenme söz konusu değildir.