İstanbul-İzmir Arası: Hannibal'in Anıt Mezarı Burada

İstanbul'dan İzmir'e giden otoyol, ülkenin en çok kullanılan güzergâhlarından biri. Beş saatlik bir mesafe ve çoğu sürücü için tek durak, dinlenme tesisindeki yakıt molası.

Oysa Gebze'nin güneyinde, otoyolun hemen yanı başında, tarihin en büyük komutanlarından birinin anıt mezarı duruyor: Kartacalı Hannibal.

521 kilometre boyunca yedi ilden geçiyorsunuz: İstanbul, Kocaeli, Yalova, Bursa, Balıkesir, Manisa, İzmir. Güzergâh üzerinde kayıtlı durak sayısı dört yüzü aşıyor. Aşağıdaki on dört durak, İstanbul'dan çıkış sırasına göre.

Yolun başında, Sarıyer'de Sadberk Hanım Müzesi'ne giriyorsunuz. Pencere aralarındaki (X) şeklinde ahşap süslemeler ve kabaralar yüzünden halk arasında "Vidalı Yalı" diye anılıyor; 1978-1980'de Sedat Hakkı Eldem'in restorasyon projesiyle müzeye dönüştürülmüş.

On üç kilometre güneyinde, Üsküdar'da Beylerbeyi Sarayı'na varıyorsunuz. Sultan Abdülaziz'in isteğiyle 1863-1865 arasında yaptırılmış. Tahttan indirilen II. Abdülhamid, yaşamının son altı yılını burada zorunlu ikamette geçirmiş ve 10 Şubat 1918'de bu sarayda ölmüş.

Bir sonraki durak, Gebze'de Hannibal'in anıt mezarı. Kartacalı general Hannibal Barca MÖ 183'te ölmüş; kaynakların çoğu ölüm yerini Bithynia'daki Libyssa olarak gösteriyor, Libyssa'nın bugünkü Gebze olduğu ise pek çok modern kaynakta tartışılıyor. Mezarının kesin yeri hiç belirlenemedi, ama Atatürk'ün isteği üzerine bugünkü alana simgesel bir anıt mezar yapıldı. Romalı şair Juvenal onun için şöyle yazmış: "Hannibal'i terazinin bir kefesine koy; diğer kefeye en büyük komutanlardan kaç tanesini koyacaksın."

Yalova sınırlarına girdiğinizde, Altınova'da Çoban Kale karşılıyor. 150 rakımlı bir tepenin zirvesinde, 150x120 metrelik bir alanı kaplıyor; İstanbul'dan Anadolu içlerine giden tarihi yolu gözetleyen bir kontrol noktası olarak kurulmuş.

Aynı ilde, Termal ilçesinde Termal Kaplıcaları'na uğruyorsunuz. 1932'de Atatürk'ün kazı emriyle başlayan çalışmalarda adak stelleri, mezar taşları, bir kilise ve Bizans İmparatoru II. Iustinianos'un monogramını taşıyan sütunlar bulunmuş.

Yeşil Türbe, Yıldırım'da karşılıyor. Çelebi Mehmed için 1421'de yaptırılmış; en dar yüzü 8,45, en geniş yüzü 8,87 metre olan sekizgen bir gövdesi ve turkuaz çinileri var. Türbe, bilerek yan başındaki Yeşil Camii'den daha yüksek yapılmış, Osmanlı'nın zor döneminde "ayaktayız" mesajı vermek için.

Hemen ardından Mudanya'da Dündar Evi'ne geçiyorsunuz. On dokuzuncu yüzyılda Hagios Ioannes adıyla bir Rum kilisesi olarak yapılmış; Zeytinbağı'nda Rumlardan kalma yedi kiliseden bugüne yalnızca üçü ulaşabilmiş.

Otuz dokuz kilometre güneybatısında, Karacabey'de Kocaçay Deltası'na iniyorsunuz. Dalyan ve Poyraz gölleri 194 hektar, sazlıklar 600 hektar, subasar ormanlar 730 hektar kaplıyor; 2007'de Ulusal Sulak Alan Komisyonu tarafından koruma altına alınmış.

Balıkesir'e geçtiğinizde, Karesi'de Yıldırım Camii ve Külliyesi karşılıyor, Balıkesir'in en eski Osmanlı yapısı. 1388'de Yıldırım Bayezıt tarafından yaptırılmış; sütun başlıklarının altısı Bizans, üçü Osmanlı üslubunda, devşirme malzemeden.

Aynı yerde Zağnos Paşa Camisi ve Külliyesi'ne geçiyorsunuz. 1461'de Fatih'in veziri Zağnos Paşa tarafından yaptırılmış; külliyeden günümüze yalnızca hamamı orijinal haliyle ulaşmış. 7 Şubat 1923'te Atatürk burada öğle namazı kılıp önemli bir konuşma yapmış; metni bugün caminin dış duvarında asılı duruyor.

Manisa'nın Akhisar ilçesinde Akhisar Müzesi'ne uğruyorsunuz. On bir bölümde 1451 eser sergileniyor; aralarında 18-11 milyon yıllık fosiller ve altın bir buzağı figürü var. Hemen yanında Thyateira Antik Kenti duruyor, Aziz Pavlus'un Batı Anadolu'da kurduğu ilk yedi kiliseden birinin yeri.

Yolun ilerisinde, Şehzadeler'de Manisa Mevlevihanesi karşılıyor. Saruhan Bey'in torunu İshak Çelebi tarafından 1368-1369'da yaptırılmış; 27,60x20,25 metrelik dikdörtgen bir plana sahip.

Yol İzmir'e girdiğinde, Konak'ta İzmir Tarih ve Sanat Müzesi ile bitiyor. Kültürpark içinde 13 bin 320 metrekarelik üç ayrı binada taş, seramik ve değerli eserler sergileniyor; Agora'da bulunan Demeter, Poseidon ve Artemis heykel grubu bunlardan biri.

Bursa'nın 216 durağı, güzergâhtaki diğer altı ilin toplamından fazla; yol kendisi hızlı, üzerindekiler değil.

Beş saati tek seferde bitirmek yerine, güzergâhı günlere bölüp bu duraklardan birkaçını araya sıkıştırmak da mümkün.

İstanbul-İzmir koridorunun tam listesinde, bu duraklar arasındaki mesafe ve geçiş sırası görülebilir.

Otoyoldan geçerken kimse Hannibal'i aramaz; ama o da bu yolun üzerinde.

Kaynaklar: toroti kataloğu; ilgili il kültür ve turizm müdürlükleri verileri.