İÇ Kale

İç Kale, Ani Ören Yeri’nde “korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı” olarak tescillenmiş yapılardan biridir. Ebu’l Menûçehr Camisi’nin önünden geçen yolun güneybatıya uzanan kısmındaki patika bir yol ile İç Kale'ye ulaşılmaktadır. Yüksekçe bir tepe üzerinde yer alır. Savunmaya uygun bir arazi üzerinde kurulduğundan ulaşılması zor bir yerdedir.

Doç. Dr. Muhammet ARSLAN, Ani Örenyeri Kazı Başkanı

MS 4. yüzyılın sonlarında Karsaklılar tarafından yaptırılan İç Kale'de, kurulduğu küçük tepenin üzerini daire şeklinde çevreleyen surlar ile sur içerisinde kilise ve saray kalıntıları bulunmaktadır. İç Kale’deki diğer yapı kalıntıları tamamen toprak altında kalmıştır.

İç Kale ve surlar içerisindeki yıkık yapıların tamamı, yöreye özgü volkanik tüf taşından inşa edilmiştir ve mimari açıdan antik kentteki mevcut yapıların öncüsü konumundadır.

İç Kale Sarayı

İç Kale’nin kuzey kesiminde yer alan sarayın banisi ve inşa tarihi bilinmemektedir. Kamsaraganlar döneminde inşa edildiği düşünülmektedir. Saray kompleksi, günümüze az sayıda ulaşan saray yapılarının nasıl programlandığının ve hangi yapıları içerdiğinin anlaşılması bakımından aydınlatıcı bilgiler sunmaktadır.

Günümüzde harap durumda bulunan saraya ait yapıların doğu-batı doğrultusunda uzanan bir koridorun iki tarafına yerleştirildiği, bazıları çift katlı olan çok sayıda oda ile üç tören salonu ve bir hamam içerdiği tespit edilmiştir.

İç Kale Kilisesi

Sarayın doğu bölümünde yer alan kilisenin, vaktiyle güney duvarında bulunan yazıta göre, Absalon adlı bir kişi tarafından, 622 yılında inşa ettirildiği ileri sürülmektedir. Dolayısıyla Ani’deki en eski tarihli kilise olma özelliğine sahiptir. Kuzey yanına birleştirilerek inşa edilen şapel, iki katlı yapısıyla nadir görülen bir uygulamaya sahiptir ve Ani’deki tek örnektir.